تخشید: انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و نارضایتی از جنگ ایران؛ پمپ‌بنزین‌ها به ستاد تبلیغاتی دموکرات‌ها تبدیل شده‌اند

کمتر از دو هفته به انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در ۱۲ آبان ۱۴۰۵ (نوامبر ۲۰۲۶) مانده است. بر اساس نظرسنجی‌های ملی، محبوبیت دونالد ترامپ به حدود ۳۱ تا ۳۲ درصد کاهش یافته و بیش از ۷۰ درصد شهروندان از مسیر کلی کشور ناراضی‌اند. ادامه جنگ میان آمریکا و ایران و همچنین عبور قیمت گازوئیل از ۶.۵ دلار و قیمت بنزین از ۴ دلار در هر گالن، از عوامل اصلی در تصمیم رأی‌دهندگان شده است. این وضعیت، احتمال یک «موج آبی» یعنی پیروزی گسترده دموکرات‌ها و انتقال توازن قدرت قانون‌گذاری به این حزب را به یکی از محورهای اصلی گمانه‌زنی‌های سیاسی تبدیل کرده است.

محمدرضا تخشید، استاد بازنشسته روابط بین‌الملل و رئیس پیشین دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، در گفت‌وگو با کافه خبر خبرآنلاین گفت: اگرچه تسلط دموکرات‌ها بر کنگره اختیارات رئیس‌جمهور در فرماندهی کل قوا را یک‌شبه متوقف نمی‌کند، اما ابزارهای نظارتی قدرتمندی برای مهار رفتارهای خودسرانه در اختیارشان قرار می‌دهد. از جمله این ابزارها می‌توان به برگزاری جلسات استماع در کمیته‌های تخصصی، بررسی پرونده‌های گسترده فساد مالی خانواده ترامپ و مسدود کردن روند انتصاب قضات و اعضای کابینه اشاره کرد. به باور او، نارضایتی معیشتی ناشی از تعرفه‌های گمرکی و شوک جنگ ایران، برتری سنتی جمهوری‌خواهان را در ایالت‌های کشاورزی نیز سست کرده است.

تخشید با اشاره به این‌که رقابت دموکرات‌ها در سنا دشوارتر از چشم‌انداز روشن آن‌ها در مجلس نمایندگان است، تأکید کرد که جنگ ایران نخستین جنگ در تاریخ معاصر آمریکا است که از همان روز اول با مخالفت افکار عمومی روبه‌رو شد و این نارضایتی با گذشت زمان بیشتر شد. او درباره سناریوهای پس از انتخابات هشدار داد که رفتار غیرمتعارف ترامپ و خشم ناشی از شکست ممکن است او را به تصمیم‌های احساسی مانند حملات پراکنده یا تهاجم گسترده سوق دهد؛ اما ترکیب مجلس آینده طوری خواهد بود که شمار مخالفان ادامه جنگ، در هر دو حزب، به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد.

اگر دموکرات‌ها دست‌کم یکی از دو مجلس را به دست آورند، اختیارات مطلق ترامپ محدود می‌شود

تخشید در پاسخ به این پرسش که آیا انتخابات ۱۲ آبان سرنوشت‌ساز است و می‌تواند مسیر کلی کشور یا ساختار سیاسی آمریکا را تغییر دانلود برنامه اندروید دهد، یا مانند دوره‌های گذشته یک انتخابات میان‌دوره‌ای معمولی است، گفت: انتخابات میان‌دوره‌ای در آمریکا معمولاً بی‌اثر نیست، اما همیشه هم تعیین‌کننده مطلق نیست. این انتخابات مربوط به مجلس نمایندگان و مجلس سنا است و در کنار آن، انتخابات فرمانداران، شهرداران و مجالس ایالتی و محلی نیز برگزار می‌شود. در سطح ملی، تمام ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و یک‌سوم کرسی‌های سنا به رأی گذاشته می‌شود.

او توضیح داد که در انتخابات ۲۰۲۴، همزمان با پیروزی ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری، جمهوری‌خواهان اکثریت را در هر دو مجلس به دست آوردند. در نتیجه، جز مواردی که در سنا برای عبور از سد فیلی‌باستر ۶۰ رأی لازم است، تقریباً اختیار کامل در دست جمهوری‌خواهان بود. در این مدت، دموکرات‌ها عملاً نتوانستند کار مهمی در زمینه نظارت، تفحص یا جلوگیری از تصمیم‌های خودسرانه ترامپ انجام دهند و ابزار چندانی در اختیار نداشتند.

به گفته تخشید، این انتخابات می‌تواند فضا را بسیار تغییر دهد، به شرط آن‌که دموکرات‌ها دست‌کم یکی از این دو نهاد را به دست آورند. اگر هر دو مجلس را تصاحب کنند، اثرگذاری فوق‌العاده‌ای خواهند داشت و مانع محکمی در برابر تصمیم‌های ترامپ و جمهوری‌خواهان ایجاد می‌شود.

او درباره مجلس نمایندگان گفت که این مجلس اختیارات نظارتی بسیار گسترده‌ای دارد. در شرایط فعلی بسیاری از نهادها، مردم و احزاب احساس می‌کنند اقدامات شخصی ترامپ، فعالیت‌های مالی اطرافیان و خانواده‌اش و رفتارهای سیاسی و غیرسیاسی او بدون پاسخ‌گویی باقی مانده است؛ زیرا در مجلس نمایندگان اکثریتی وجود ندارد که بتواند جلسه استماع رسمی تشکیل دهد، پرونده‌ها را بررسی کند و در صورت اثبات تخلف، آن را به مراجع قضایی بفرستد. این نخستین و مهم‌ترین اثر پیروزی دموکرات‌هاست و هر اقدام ترامپ و جمهوری‌خواهان را زیر نظارت قرار می‌دهد. همچنین روند قانون‌گذاری را تا حد زیادی متوقف یا بلاتکلیف می‌کند، مگر آن‌که با توافق اکثریت دموکرات پیش برود.

به گفته او، شواهد ۳۰ انتخابات ویژه نشان می‌دهد دموکرات‌ها در بیش از ۹۵ درصد حوزه‌ها پیروز شده‌اند، که نشانه روشنی از نارضایتی گسترده جامعه از وضع موجود است.

از سوی دیگر، سنا جایگاه بسیار مهم‌تری در ساختار حکمرانی دارد. مهم‌ترین وظیفه اختصاصی سنا تأیید قضات دادگاه‌های فدرال و در صورت خالی شدن کرسی‌ها، تعیین تکلیف قضات دیوان عالی است. اگر دموکرات‌ها کنترل سنا را در دست داشته باشند، حرف آخر با آن‌هاست و می‌توانند به گزینه‌های ترامپ رأی اعتماد ندهند یا اصلاً پرونده آن‌ها را به صحن علنی نیاورند. افزون بر این، اعضای کابینه و وزرای پیشنهادی ترامپ نیز باید از تأیید سنا عبور کنند.

تخشید در پایان گفت: این انتخابات به‌گونه‌ای نیست که بلافاصله سیاست‌های کلان دفاعی رئیس‌جمهور را تغییر دهد یا اختیاراتی به دموکرات‌ها بدهد که جنگ علیه ایران را فوراً متوقف کند؛ اما بی‌تردید بخش عمده‌ای از رفتارهای لجام‌گسیخته را مهار خواهد کرد و دولت ترامپ را به پاسخ‌گویی جدی وادار می‌کند.